KÖPRÜLÜ, MEHMET FUAD (1890-28.VI.1966)
Edebiyat tarihçisi, yazar. İstanbul’da doğdu. Ceza başkâ tibi İsmail Faiz Bey’ln oğludur. Ayasofya Rüştiyesi’ni, Mer can Idâdîsi’ni bitirdi. Hukuk Fakültesl’ne devam etti fakat bitirmedi. 20 yaşından İtibaren istanbul Üniversites Edebi­yat Fakültesi’nde müderris olarak dersler verdi. 1934′te Kars milletvekili iğ I yaptı. Demokrat Parti’nın kurucuların dandır. 1946′da aynı partinin İstanbul milletvekili 1950′de dışişleri bakanı oldu. 1957′de partisinden İstifa etti. istan bul’da öldü. Köprülü Mezarlığı’na gömüldü.
Mehmet Fuat Köprülü’nün hayatı Fecri Ati şâirleri arasında başladı. Ziya Gökalp ile tanışarak milli edebiyatı benimsedi. Yeni Mecmua’da hece Ölçüsü ile milli temalı şiirleri ve incelemeleri çıktı Müderrisliği sırasında Türk edebiyatı tarihi, iktisadî ve siyasî tarih, şarkiyat, kültür tarihi, tenkit, etnoloji ve hu kuk çalışmaları yaptı. Edebiyatımızı modern metodlarla in celedi ve bir bütün olarak değerlendirdi. Pek çok eski şair ve yazarı ilk defa Köprülü tanıttı. Milletlerarası şöhrete sahip oldu. İlmî ve sistemli çalışmaları sebebiyle pek çok Avrupa ve Amerikan üniversite ve ilim kurumlarına üye seçildi. Bir çok milletlerarası bilim kongrelerinde Türkiye’yi başarılı olarak temsil etti. Türkoloji âlemine çok sayıda kitap ve ma kale bırakmıştır.
Eserleri (basılış tarihi sırasına göre): 1. Hayatı Flkrlyye (1909), 2. Rûh-ı Siyaset ve Müdafaa-yı Içtlmalyye (G.Le Bon’dan tercüme, 1910), 3. Paris Kadını (H. Becq’den tercü me 3 perdelik komedi, 1910), 4. Rûhü’l-Cemâat (G. Le Bon’ dan S.Celal ile birlikte tercüme, 1911), 4. Napoleon’un Şark Siyaseti- Seli m-i Sâlls ve Napoleon (E. Drault’dan tercüme, 1913), 6. Kıraat-ı Edeblyye (C. Sahİr ile birlikte, 2 kitap, 1914), 7. Malûmât-ı Edeblyye (Ş. Süleyman ile birlikte, 2 cilt, 1914,1915), 8. Millî Kıraat (4 kitap, 1915), 9. Turan’ın Kitabı (1916), 10. Yeni Osmanlı Tarlh-I Edebiyatı, C. I. (Ş. Süleyman İle birlikte, 1916), 11. Türk Dilinin Sarf ve Nahvi (S.Saib ile birlikte 4 kitap, 1917-1919), 12. Nasreddİn Hoca (1918, ikinci basımı neşre hazırlayan: Ata Çatıkkaş, 1980), 13. Türk Ede biyatında İlk Mutasavvıflar (1918,1966,1976), 14. Milli Tarih (6 kitap, 1919, 1923), 15. Azerî Edebiyatı Tarihi (1919), 16. Türk Edebiyatı Tarihi (Birinci kitap, 1920), 17. Bursalı Ah-med Paşa (1921), 18. Milli Elifba (S.Sâib ile birlikte, 1921), 19. Türk Edebiyatı Tarihi (2. kitap, 19215, 20. Yeni Millî Kı raat (3 kitap, 1921-1925), 21. Mektep Şiirleri (6 kitap, 1922), 22. Türkiye Tarihi (1. kitap 1923) 23. Bugünkü Edebiyat (1924), 24. Türk Tarihi (1924), 25. Fuzûlî- Hayatı ve Eserleri (1924), 26. MlllîTarlh (4 kitap, ilkokullar için, 1924-1928), 27. Türk Tarlh-I Dinîsi (1925), 28. Azerî Edebiyatına Alt Tedkik-ler (Baku- 1926), 29. Türk Çocuklarına MİMİ Kıraat (4 kitap, 1926), 30. Les Orlglnes du Bektachisme (= Bektaşiliğin kay nakları, Paris, 1926), 31. Türk Edebiyatı Tarihi (1926. 2. bası mı yayıma hazırlayanlar: O. F. Köprülü- N. Pekin, 1980, J>. ba sım, 1981), 32. Yeni Millî Tarih (İlkokullar için 2 kitap, 19.27), 33. Büyük Gazl’ye Dârülfünun’dan Küçük Bir Armağan (1927), 34. Aziz bin Erdeşlr-i Esterâbâdİ, Bezm u Rez.m (Ön-söz, 1928), 35. El-kavânlr el-Küllİye fi Lügatl’t- TÜrklvvfl 1928), 36. Millî Edebiyat Cereyanının İlk Mübeşşlrlarl vn Divân-ı Türkî-I Basit (1928), 38. XIX. Asır şairlerinden Erzurum lu Emrah (1929), 39. XVII. Asır Sazşalrlerlnden Gevheri (1929), 40. XVI. Asır Sonuna Kadar Türk Saz Şairleri (1930), 41. XVII, Asır Saz Şairlerinden Kayıkçı Kul Mustafa ve Genç* Osman Hikâyesi (1930), 42. Anadolu’da Türk Dili ve Edebi yatının Tekâmülüne Umumî Bir Bakış I, XIII. Astr (1931, ma kale. Bu makale ve devamı Türk Edebiyatı Tarihinin yeni baskısına alındı), 43. Saman Oğulları 874-1005 (1931) 44. Türk Tarihinin Ana Hatları (1931), 45. Eski Şairlerimiz, Divan Edebiyatı Antolojisi (4 cilt 1931-1934), 46. Türk Dili ve Edebi yatı Hakkında Araştırmalar (1934), 47. Les Orlglnes de L1 Em pire Ottoman (Paris- 1935), Türkçe basımı: Osmanlı Devletinin Kuruluşu, 1959; 2. baskısı: Osmanlı İmparatorlu ğunun Kuruluşu, 1972, 3. baskı 1981; Sırpça’ya da tercüme edilip basıldı 1955), 48. Türk Halk Edebiyatı Ansiklopedisi (4. faslkül, 1935), 49. Les Institutluns Juridlques Turques au Moyen-Ages (= Ortaçağda Türk Hukuk Kurumlan, 1937), 50. İslâm Medeniyeti Tarihi (W. Barthoid’dan düzeltmelerle ter cüme, 1940,1962,1973,1977), 51. Türk Saz Şairleri Antoloji si (C. II ve III, 16,16,18,19, 20. asırlar, 1940), 52. AH Şîr Ne-vâî (1941), 53. Namık Kemal, Renan Müdafaanamesf (1962), 54. Demokrasi Yolunda (Paris-1964), 55. Edebiyat Araştır maları (1966), 56. Bizans Müesseselerinin Osmanlı Müesse selerine Tesiri (1981, aynı eser, 1931′de Türk Hukuk ve İkti sat Mecmuası’nda çıkmıştı; 1953′d e İtalyanca’ya da çevril di.) Köprülü’nün 60. doğum yılında Fuat Köprülü Armağanı çıktı (1953). Armağan’da Köprülü’nün 1950 yılına kadar yayımladığı eserlerin listesi mevcuttur.